Sông núi nước nam vua nam ở

“Nam quốc đánh hà” là bài bác thơ nổi tiếng nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam, và được nhìn nhận là bản tuyên ngôn tự do đầu tiên khẳng định chủ quyền của người việt trên giáo khu của mình. Mặc dù nhiên, với ít nhất là 35 dị bản sách và 8 dị bạn dạng thần tích, xuất phát của “Nam quốc đánh hà” vẫn còn là một lốt hỏi…Một số tài liệu cho rằng “Nam quốc sơn hà” là thành tựu của Lý thường xuyên Kiệt viết ra để khích lệ tinh thần quân sĩ Đại Việt trong trận chiến chống lại quân Tống lần hai. (Tranh qua hungsuviet.us)“Nam quốc đánh hà” là 1 trong những bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Hán, không rõ nguồn gốc tác giả, dẫu vậy được một số tài liệu cho rằng tác phẩm của Lý thường Kiệt. Theo đó, trong trận đánh chống lại quân Tống lần thứ hai (1075-1077), Lý thường Kiệt sẽ sai bạn tâm phúc đọc vang bài xích thơ trong thường thờ Trương Hống, Trương Hát nằm trong địa phận sông Như Nguyệt, im Phong, Bắc Ninh, để khích lệ lòng tin quân sĩ Đại Việt.

Bạn đang xem: Sông núi nước nam vua nam ở

Nam quốc sơn hà

Bài thơ “Nam quốc sơn hà” vốn không có tên. Tựa đề của nó xuất hiện thêm trong “Hợp tuyển thơ văn Việt Nam” tập 2 (NXB Văn học, 1976), lấy từ bốn chữ đầu vào câu thơ thứ nhất của bài thơ. Bài xích thơ này có không ít dị phiên bản khác nhau, phiên bản chữ Hán trong Đại Việt sử cam kết toàn thư tất cả chép:南國山河南帝居,截然分定在天書。如何逆虜來侵犯,汝等行看取敗虚。Phiên âm Hán Việt:Nam quốc đất nước Nam đế cư, Tiệt nhiên phận định tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
*
Bản khắc gỗ và bạn dạng dập bài bác “Nam quốc sơn hà” trong Mộc bản triều Nguyễn tại khu trưng bày quanh đó trời Trung chổ chính giữa Lưu trữ tổ quốc IV – Đà Lạt. (Ảnh qua Wikipedia)Trước đây, sách giáo khoa từng sử dụng bản dịch của học giả Trần Trọng Kim, gồm âm điệu hào hùng và dễ nhớ:Sông núi nước phái mạnh vua phái nam ở, sờ sờ định phận tại sách trời. Cớ sao bè cánh giặc sang xâm phạm, bọn chúng bay có khả năng sẽ bị đánh tơi bời.Sau này, sách giáo khoa không sử dụng bạn dạng dịch trên nữa, mà lại sử dụng phiên bản dịch của Lê Thước và Nam Trân (Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập 1, 2015):Núi sông phái mạnh Việt vua nam giới ở, Vằng vặc sách trời phân tách xứ sở. Giặc dữ cớ sao phạm cho đây, chúng mày duy nhất định cần tan vỡ.Tuy nhiên sách giáo khoa lại không cần sử dụng nguyên văn phiên bản dịch này, cơ mà sửa đoạn đầu “Núi sông nam giới Việt vua phái mạnh ở” thành “Sông núi nước nam giới vua phái nam ở”. Bản dịch mới này đã đã từng tạo ra ra không ít tranh luận vị không truyền cài được âm hưởng và khí phách của “Nam quốc đánh hà”.

Xem thêm: Cô Gái Tây Ninh Lấy Chồng Hàn Quốc, Cô Dâu Việt Vỡ Mộng Khi Đời Không Như

“Nam quốc tô hà” tất cả từ bao giờ?

Trong Lĩnh phái mạnh chích quái, phần “Truyện nhị vị thần ngơi nghỉ Long Nhãn, Như Nguyệt” tất cả ghi chép rằng:Năm Thiên Phúc nguyên niên hiệu vua Lê Đại Hành, vua Tống Thái Tổ không đúng Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng đem quân sang tấn công Đại Cồ Việt. Phía 2 bên đối lũy cùng gắng cự cùng với nhau nghỉ ngơi sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành nằm ngủ thấy nhị vị Thần hiện tại về báo mộng. Hai vị Thần nói với vua, đại ý như sau: “Anh em thần thương hiệu là Trương Hống, Trương Hát, là tướng của Triệu Việt vương (Triệu quang Phục). Bạn bè thần vì chưng nghĩa mà chết phải được phong làm cho tướng trong những thần linh, thống lĩnh quỷ binh. Ni quân Tống xâm phạm nước ta, bằng hữu thần mang lại yết kiến, thuộc giúp vua tiến công giặc để cứu vớt dân chúng.”Vua Lê Đại Hành tỉnh giấc dậy tức tốc đốt mùi hương khấn cầu thần giúp. Đêm ấy thấy một fan dẫn đoàn âm binh áo trắng cùng một fan dẫn đoàn âm binh áo đỏ từ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại cùng xông vào trại quân Tống mà lại đánh. Quân Tống ghê hoàng, hôm nay bỗng có tiếng thơ ngâm mập rằng:Nam quốc giang san Nam đế cư, Hoàng thiên dĩ định trên thiên thư. Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược, Bạch thừa nhận phiên thành phá trúc dư.Dịch là:Sông núi nước nam, vua nam ở, Sách Trời định phận rõ non sông. Cớ sao giặc bắc quý phái xâm phạm, Bây hãy hóng gươm chém bại vong.Quân Tống nghe thấy, xéo đạp lên nhau chạy tan, đại bại mà về. Vua Lê Đại Hành trở về ăn mừng, truy hỏi phong cho hai vị Thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại vương lập miếu thờ tại ngã tía sông Long Nhãn; nhì là Khước Mẫn Đại vương, lập miếu sinh sống ngã ba sông Nguyệt.
*
Trước Lý thường Kiệt, vua Lê Đại Hành cũng danh tiếng với trận đánh chống quân Tống lần thứ nhất cùng các chế độ cứng rắn trước Tống cùng Chiêm. (Ảnh qua baonga.com)Vậy Trương Hống, Trương Hát là ai? Theo “Việt năng lượng điện u linh” biên chép lại thì bạn bè Trương Hống, Trương Hát là tướng tá của Triệu Việt vương tức Triệu quang đãng Phục. Khi Triệu Việt vương bị Lý Phật Tử cướp ngôi, dù được mời nhưng mà hai bằng hữu không ao ước làm quan đến Lý Phật Tử, cơ mà về sinh hoạt ẩn sinh sống núi Phù Long. Lý Phật Tử cho người lùng bắt, nhì anh uống ở trong độc, thà bị tiêu diệt vẫn trung thành với chủ với Triệu Việt Vương.Hai cỗ sử khác nữa từ chũm kỷ 16, 17 là “Việt sử diễn âm”“Thiên nam giới ngữ lục” cũng cho rằng bài thơ trên có từ trận chiến chống quân Tống năm 981.“Việt sử diễn âm” có ghi chép rằng:Tháng bảy bao gồm Tống binh sang Toàn đầy đủ tướng bạo dạn binh cường tía muôn Đến thành Phù Lỗ đóng vây Quân ta quân nó đôi bên bất tỉnh nhân sự trời chưa phân win phụ về ai Ngày rằm tháng chạp vua nằm chiêm bao Thấy song thần nhân bãi nào Trương Hống Trương Hát lao vào quỳ thưa cửa hàng chúng tôi thần đế lòng xưa Phụng thờ đơn vị chúa bấy chừ chẳng sai Tiên Hoàng gồm sắc chỉ bày Đòi về phong chức đến tôi tước quyền Trung thần bất sự nhị quân chúng tôi tự vẫn làm thần đạo ngay Thượng đế thấy bộ thương thay Phong chúng tôi rày Quỉ cỗ thần quân Đại Hành thức dậy mừng thay giết thịt trâu liền bao gồm minh tài tế khao Đêm sau vua lại chiêm bao Thấy mang áo new liền vào tạ ơn tất cả một tín đồ đứng án tiền Lĩnh được trăm áo vàn vàn quỷ binh lấy ra chưng khu đất Nam Bình Đại Hành sực thức gẫm tình bắt đầu hay Nửa tối thấy một cơn mây Bạo phong hắc ám gió cất cánh vội vàng Tống binh hết vía trở dường bọn chúng quỷ tấn công gãy đao thương ngay thức thì cờ bất chợt nghe mảng tiếng ko hư Thần nhân hiện xuống tất cả thơ dìm rằngThi vân:Nam quốc giang sơn Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định trên thiên thư Như hà Bắc lỗ cảm xâm phạm Hội con kiến phong trằn tận tảo trừCòn trong “Thiên nam ngữ lục” thì biên chép rằng:Bấy tiếng binh mã sửa sang Địch thuộc Nhân Bảo là thằng giặc Ngô Mười buôn binh mạnh khỏe thẳng đua Qua miền Giang Bắc, đó là Phù Lan Đêm thấy hai ngài mang đến màn Xưng danh là Hát, xưng danh là Hồng giúp đời Triệu Việt bao gồm công Thuở chẳng như lòng, ẩn nội Phù Lan… Ơn bên trên Thượng đế xét thương Quyền mang lại chúa tể duy trì phương yên ổn này. bây chừ bệ hạ đến đây Nguyện ra góp nước phá này giặc Ngô Phán rằng: Tướng quan liêu y như Công đề xuất thời lập miêú cúng trả ơn ngày tiếp theo Nhân Bảo ra quân Trên ko nghe tiếng tín đồ ngâm thơ rằng: nam giới quốc đất nước Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định trên thiên thư Như hà Bắc lỗ lai xâm phạm Hội loài kiến phong nai lưng tận khử trừVậy việc cho rằng Lý thường xuyên Kiệt là tác giả bài thơ là bắt đầu từ đâu? Trong nội dung bài viết “Lịch sử, sự thật và sử học” được đăng vào báo Tổ Quốc, số 401 tháng 1/1988, gs Hà Văn Tấn có viết: “Không có một bên sử học nào bao gồm thể chứng tỏ được rằng bài xích thơ phái nam quốc đất nước Nam đế cư là của Lý thường xuyên Kiệt. Không tồn tại một sử liệu nào cho biết thêm điều đó cả. Sử cũ chỉ chép rằng trong trận chống Tống làm việc vùng sông Như Nguyệt, một đêm đấu sĩ nghe tiếng ngâm bài thơ kia trong đền rồng thờ Trương Hống, Trương Hát. Hoàn toàn có thể đoán rằng Lý thường Kiệt đã cho tất cả những người ngâm thơ. Đi xa hơn, hoàn toàn có thể đoán rằng Lý hay Kiệt là tác giả bài thơ. Cơ mà đó chỉ nên ‘đoán’ thôi, làm thế nào nói chắn chắn được bài thơ đó là của Lý thường xuyên Kiệt.”Lý thường Kiệt đã sử dụng “Nam quốc tô hà” để khích lệ tướng sĩ, nhưng có lẽ rằng ông không hẳn là người sáng tác của “Nam quốc đánh hà”. (Ảnh: Bìa sách Tranh truyện lịch sử hào hùng Việt nam giới – NXB Kim Đồng)Trong cuốn sách “Bối cảnh định đô Thăng Long cùng sự nghiệp của Lê Hoàn”, Hội sử học thủ đô đã mang đến rằng, “Nam quốc đánh hà” thành lập và hoạt động vào thời chi phí Lê cùng được Lê Hoàn áp dụng trong cuộc chiến chống lại cuộc xâm lấn lần trước tiên của quân Tống năm 981.Trong tạp chí Hán Nôm, số 1-2002, nội dung bài viết “Về thời điểm ra đời của bài xích thơ phái nam quốc sơn hà” cũng đã xác minh về thời gian, địa điểm ra đời của bài bác “Nam quốc đánh hà” trải qua việc so với 28 nguồn tư liệu không giống nhau. Theo đó, “Nam quốc sơn hà” ra đời nối liền với trận chiến chống Tống năm 981 và nhân vật lịch sử vẻ vang Lê Đại Hành (Lê Hoàn).Bên cạnh đó, bài viết “Nam Quốc tô Hà và Quốc Tộ – Hai kiệt tác văn chương chữ thời xưa ngang qua triều đại Lê Hoàn” đăng trên tạp chí Hán Nôm số 5 năm 2005, Phó gs Bùi Duy Tân cũng đã xác định rằng bài xích thơ “Nam quốc sơn hà” có từ thời tiền Lê.